Ugao kod Sjenice

 

Ugao je naselje u Sandžaku u općini Sjenica.

Geografija i toponimi:

Ugao je seoeko naselje, udaljeno 35 km od Sjenice. Nalazi se u Pešterskom (Ugljarskom) kraškom polju, između Topole (1402 m), Oštrog vrha (1394 m), Maja ajita (1333 m) i Maja bunara (1347 m). Smešteno je na Gornjem Pešteru, u visinskoj zoni 1140-1240 m, i svrstava se u seoska naselja razbijenog tipa. U okviru sela izdvajaju se zaseoci Glavica i Boroštica. Površina seoskog atara iznosi 2.938 ha, a katastarske opštine 3749 ha, koja obuhvata i atar sela Karajukića Bunari, površine 811 ha. Prema popisu 2002. godine Ugao je imao 545 stanovnika.

Historija:

Arheološka istraživanja koja su vršena na teritoriji sela ukazuju na staru naseljenost ovog sela. Sa desne strane puta Karajukića Bunari – Ugao, nalazi se prostor koji mještani nazivaju „Hanište“ i tvrde da su tu bili grčki hanovi. Nešto dalje od „Haništa“, sa lijeve strane puta Karajukića Bunari – Ugao, nalazi se mjesto pod imenom „Juskole“. Na tom prostoru u konfiguraciji terena uočavaju se ostaci objekata – kuća, smještenih na blagoj kosi iznad Boroštice. Na njivama oko ovih objekta nađeni su fragmenti keramike, komada zgure i obrađenog gvožđa. Nađeni ostaci keramike upućuju na kasni antički period, dok ima ostataka keramike i iz srednjeg vijeka. „Mještani tvrde da se do nedavno na lokalitetu videjlo četrdesetak kuća. Pored kuća je ranije tekla Boroštica i nešto dalje nizvodno, kažu, bila su Vodeničišta koja su bila „grčka“. Pokazali su čak i prostor iznad kuća, gdje su Grci na Đurđevdan zaboli ralo u površicu i napustili svoje kuće (legenda koja je rasprostranjena na cijelom Pešteru, u novopazarskom, sjeničkom i tutinskom kraju).“

Na ulazu u selu nalazi se velika nekropola iz kasnog srednjeg vijeka, koju mještani nazivaju „Vorrete škeve“, što u prevodu sa albanskog znači „Vlaško groblje“. Uporedo sa ovim lokalitetom nalazi se dolina sa nekoliko vrtača, između kojih je smještena crkva sa nekropolom. Na terenu se zapažaju ostaci crkve. Ovaj lokalitet poznat je po nazivu „Crkvene vrtače“ i vezuje se za kasni srednji vijek. Za kasni srednji vijek vezuje se i lokalitet „Glavica“. Brdo Glavica diže se sjeverno od sela, i na njenoj južnoj strani nalaze se ostaci crkve sa nekropolom [Premović-Aleksić, 1985, 51-53]. Godine 1921. selo je imalo 32 doma i 297 stanovnika.

Na osnovu istraživanja na terenu, naziv sela potiče od njegovog položaja («selo je ugnuto u dolini»). Mile Nedeljković smatra da je Ugao – naselje izniklo pored jame sa pitkom vodom. Ovo je jedino selo sa ovim imenom u Srbiji. Mada, selo se na albanskom jeziku kaže “ugla”.

 

Stanovništvo:

U naselju Ugao živi 372 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 31,9 godina (31,1 kod muškaraca i 32,5 kod žena). U naselju ima 97 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 5,62.

Ovo naselje je velikim delom naseljeno Bošnjacima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je pad u broju stanovnika.

Демографија[1]
Година Становника
1948. 633
1953. 749
1961. 874
1971. 797
1981. 890
1991. 839 804
2002. 545 649

 

Etnički sastav prema popisu iz 2002.[2]
Bošnjaci 542 99,44 %
nepoznato 3 0,55 %

Prezimena u selu Ugao:

  1. Gorčević, 2 kuće
  2. Seferović, 4 kuće
  3. Pljakić, 2 kuće
  4. Hukić, 3 kuće
  5. Bibić, 2 kuće
  6. Hasković, 1 kuća
  7. Kurbašević, 1 kuća
  8. Mujezinović, 2 kuće
  9. Kuč, 1 kuća

 

Domaćinstvo ima 6 članova. Udaljeno je od Sjenice 35 km, osnovne škole i autobuske stanice 4 km. Kuća nije građena od tvrdog materijala, nema vodu i sanitarne uređaje. Struju su dobili 1972. godine. Nema zaposlenih lica, a 3 člana traže posao. Bave se uzgojem stoke (ovce, goveda i živina).

Rezultati terenskih istraživanja ukazuju da su se mještani Ugla najviše iseljavali u Tursku.

U Uglu broj lica do 19 godina starosti smanjio se od 1991. do 2002. godine 50%, a sa 60 i više godina starosti povećao 79%. Indeksi starenja su iznosili 1991. godine 0,16 a 2002. godine 0,59 indeksnih poena. Indeksi starenja pokazuju da stanovništvo sela pripada mladoj populaciji. Imajući u vidu ovu činjenicu, selo bi moglo imati i demografsku budućnost, pod uslovom da za to se obezbede i odgovarajući ekonomski uslovi. To znači da selo treba povezati dobrim putem, a stanovništvu omogućiti da živi od prihoda koje ostvaruje iz poljoprivrede (stočarstva).

Stariji ljudi i danas govore albanskim jezikom. Kada su Klimente naselile ovaj prostor, podigli su drvenu džamiju i veruje se da je najstarija na Balkanu. Tvrde da je starija od džamija u Novom Pazaru i Sjenici, mada kod Bijelog Polja u mjestu Raduliće se nalazi najstarija džamija na Balkanu. Mještani sela tvrde da je veliki broj stanovnika ovog sela bio prijatelj sa kraljem Aleksandrom Karađorđevićem.

„U Ugao su došla dva brata, Pljaka i Praka, iz oblasti Malesije iz Albanije, iz sela Vuklja i Niklja, kao katolici. Pljaka je odmah prešao u islam, dok Praka nije. Pljaka je bio oženjen, a drugi brat nije. Mjesto gdje je Pljaka podigao kuću mještani sela Ugla danas nazivaju „Grob Pljakse“ (Vrtača Pljakina).“ [Balšić, 2005, 24] Intenzivna iseljavanja srpskog stanovništva sa Pešterskog prostora vezana su za ratove i pokrete 1690, 1737, 1809. i 1876-1878. godine. Iz tri prva perioda iseljavanja stanovništvo se selilo u Šumadiju i Zapadno Pomoravlje, a posle 1876-1878. godine u Toplicu i Kuršumliju.

U selu je 1981. bilo 532 stanovnika preko 15 godina života, a 2002. godine 400 stanovnika. Broj stanovnika bez školske spreme se smanjio u periodu od 1981. do 2002. godine za 54%, sa osnovnom školom 33%, a povećao sa 4 razreda osnovne škole 35% i sa srednjom školom 7%. Sa višom školom 2002. je evidentirano 6 lica, a sa završenim fakultetom 2 lica 1981. i jedno 2002, dok je 1991. evidentirano 119 nepismenih stanovnika (21,02%), a 2002. godine 74 (18,50%).

Podaci iz tabele 8. ukazuju da u 2002. godini 53,60% domaćinstava u Uglu prihode ostvaruje iz poljoprivrede, a da je mešovitih 34,02%. Podaci koji se odnose na stočni fond takođe govore da je stočarstvo tj. ovčarstvo vodeća grana, sa 5979 ovaca 1981, i 1214 2002. godine.

Kultura i prevreda

U selu postoji džamija, za koju mještani tvrde da je najstarija na Pešteru. Ministarstvo prosvete Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca 1926. godine donijelo je odluku o otvaranju osnovne škole u Uglu. Kako se mještani nisu složili sa otvaranjem škole, ona je iste godine otvorena u Buđevu, za celu Buđevsku opštinu, kojoj je pripadalo i selo Ugao. U Uglu ni tada ni kasnije nikada nije sagrađena namenska školska zgrada. Kada je škola 1945. otvorena, sa radom je počela u zgradi mekteba. Zbog neuslovnosti prostora, 1969. godine rekonstruisana je zgrada napuštenog zadružnog doma za učenički prostor, i stan za učitelja [Vučković, 2007]. Selo je dobilo struju 1972. i makadamski put 1950. godine. Vodovod je selo dobilo 1979. godine. Godine 1945. formirana je stanica milicije i ostala do 1948. godine kada je premještena u Karajukića Bunare. U selu ne postoji ambulanta. Selo je 2006. godine dobilo telefon, kada i čitav Pešter. U Uglu je od 1945. do 1952. godine bilo sedište Mesnog narodnog odbora, kome su pripadala sela: Ugao, Doliće, Boljare, Poda i Poljica. Od 1952. do 1955. godine u Uglu je bilo sedište Narodnog odbora opštine Ugao, kada je formirana opština Karajukića Bunari. Dok je u selu Uglu bio administrativni centar Mesnog narodnog odbora i gdje se nalazila stanica milicije do 1948. godine otvorena je pošta. Izgradnjom zgrade 1957. godine ona je premeštena u Karajukića Bunare. Ugao je nekad bio opština i centar Peštera.

Najvažnija zanimanja stanovništva su stočarstvo i ratarstvo. Dnevne migrante čini 30 učenika osnovne škole.

 

Putem pretrage možete provjeriti ko se sve testirao iz ovog naselja:  BAZA

 

Izvori: Wikipedia, Poreklo, Bošnjacki DNK projekat

REKLAME
Test
Test

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *