V13 – starobalkanski?

Ova posebna podgrupa haplogrupe E je tipična za Balkan i Evropu. Van Evrope je ima u veoma malim procentima. Najprisutnija je među kosovskim Albancima 45%, Bošnjacima Sandžaka 35%, Albancima u Makedoniji 35%, Albancima u Albaniji 32%, makedonskim Romima 30%, vojvođanskim Romima 70%, tesalijskim Grcima 35%, u Crnoj Gori 30% karpatskim Rusinima 25-30%, Cincarima 20%, Sicilijancima 20%, Srbima 19%, Makedoncima 18%, Bugarima 17%, Rumunima 15%, južnoj Italiji i Korzici od 15-25%, arapskim Druzima 10-20%.

Pretpostavljena starost za E- V13 je oko 10 000 godina, a mjesto nastanka bi mogao da bude Balkan, odakle se ova haplogrupa širila po svoj Evropi, mada se spekuliše i sa Bliskim Istokom kao mjestom nastanka prije svega zbog povišene prisutnosti ove haplogrupe kod arapskih Druza u Libanu.

2011. analizom kostiju sa jednog starog nalazišta u Španiji starog 7000 godina nađeni su pripadnici ove haplogrupe sa velikim podudaranjem u današnjem stanovništvu Sandžaka, Srbije, Albanije i Crne Gore. To dokazuje da su pripadnici haplogrupe E-V13 bili dio rane evropske kulture.

Kao što se vidi iz rasporeda ove haplogrupe, njeno glavno središte danas u Evropi je centralni Balkan. Sva je prilika da je u historijskom smislu, starosjedilačko stanovništvo Balkana o pripadalo ovoj haplogrupi. Posebno je to uočljivo na primjeru vlaške populacije na Karpatima koju upravo ova haplogrupa odvaja od okolne slovenske populacije. Slično je i sa pojedinim ilirskim plemenima Albanije i Crne Gore kod kojih se upravo zahvaljujući ovoj haplogrupi može definirati starosjedilački sloj plemena.

Postoje najmanje tri različita izvora E-V13 u Italiji. Prvi izvor bi bila italska plemena iz centralne Evrope u bronzanom dobu, koja bi po svoj logici posjedovala bar neke E-V13 grane prije nego što su prodrla na Apeninsko poluostrvo.

Prisustvo E-V13 na Bliskom istoku moglo bi se objasniti izuzetno dugim prisustvom Grčke u istočnom Mediteranu iz vremena Aleksandra Velikog do kraja vizantijske dominacije nad tim regionom tokom srednjeg vijeka. Bilo bi nezamislivo da preko 1.500 godina helenizacije i vizantijske vlasti u Anadoliji i Levantu ne ostavi nikakav genetski trag. U Anadoliji, E-V13 se pronalazi uglavnom u zapadnom dijelu, regionu koji je nekada pripadao drevnoj Grčkoj.

Da li su pripadnici V13 najstariji na Balkanu?

Starobalkanska teorija

Po ovoj verziji, V13 je u kontinuitetu na Balkanu, još od njene najranije migracije prije 7500 godina. U prilog te teorije govori pronađeni uzorak na starim kostima u Dalmaciji, star 6400-5500 godina i to “otac” od V13 – E1b1b1a1b1 – V68. U prilog ovoj teoriji ide i apsolutna najveća raznolikost grana V13 na Balkanu, kao i jako stare grane koje postoje isključivo na Balkanu.

Indoevropska teorija

Prema drugoj teoriji, došla kroz indoevropsku invaziju, zajedno sa R1b. Zbog nedostatka raspoloživosti pune genomske sekvence sa Balkana, još uvijek nije jasno kada se E-V13 proširila u tom regionu. Indoevropske migracije bi sigurno donijele E-V13 rano, otprilike oko 2500 godine p.n.e. Ali historija Balkana je toliko kompleksna da bi moglo da bude mnogo odvojenih grana E-V13 od kojih je svaka došla sa drugom invazijom (npr. iranskim plemenima, latenskim Keltima, Rimljanima, Gotima, Slovenima).

Prva indoevropska migracija u Grčku bila je mikenska, otprilike oko 1650 godine p.n.e. Dorska plemena iz centralne Evrope nadiru oko 1200.godine p.n.e. Oba talasa invazija su mogla da nose različite grane E-V13, a ‘‘founder effect’’ ili efekat dominacije među vladajućom elitom osvajača možda je izazvao brz rast E-V13 u kasnom bronzanom gvozdenom dobu Grčke.

U prilog ovoj teoriju također ide i to što je balkanski G2a skoro uništen na Balkanu, kojeg je imalo znatno u većoj mjeri od V13, pa tim slijedom je i balkanski V13 prošao sličnu sudbinu na Balkanu. U prilog ovoj teoriji ide i postojanje V13 u svim mjestima dokle su došli indoevropljani, sa znatno većom koncentracijom u centralnoj Evropi, gdje su se ukrptali putevi  Indoevropljana. Međutim, ova teorija ima jedan veliki nedostatak, a to je praktično nepostojanje otkrivenih uzoraka kostiju u periodu indoevropske invazije, dok imamo veliki broj R1b otkrivenih uzoraka.

Moguća je kombinacija dvije gornje teorije. Dok se ne dokaže na uzorcima kostiju da je V13 došao na Balkan sa Indoevropljanim, oslanjat ćemo se na stari uzorak otkriven na Balkanu.

 

Migracije E-V13

E1b1b je stigla na Balkan negdje između 5 500 do 5 000 godine prije nove ere, zajedno sa G2a haplogrupom.

Miješanje sa R1b i J2b se događa u periodu od 2000. do 1000. godine prije nove ere. Period pred formiranje ilirskih plemena koja danas poznajemo.

Postoji razilaženje po pitanju pravca odakle je J2b došao iz Azije. Da li sa sjevera Balkana ili preko Bliskog istoka.

 

Statistika E-V13

Može se sa sigurnošću reći da pripadnici E-V13 su u prošlosti govorili Afro-Azijatskim jezikom i da su na Balkanu, kroz indoevropske invazije asimilacijom prihvatili indoevropske jezike, od kojih su se kasnije razvili albanski i grčki jezik.

 

Da li su pripadnici V13 Iliri?

Vrlo je vjerovatno da su Iliri, nakon što su doselili iz Azije u indoevropskoj invaziji, asimilirali ovaj starobalkanski gen. Međutim, još to nije dokazano u analizama ilirskih nalazišta na Balkanu, u narodu poznata kao “grčka groblja”. Brojni E-V13 rodovi na Balkanu su govorili ilirskim jezikom (proto-albanskim). Vrlo je vjerovatno da su pripadnic E-V13 i G2a pripadali narodu koji je živio na ovom prostoru prije indoevropskih invazija, poznat pod imenom Pelazgi i da starobalkasnski E-V13 predstavlja ilirizirane Pelazge.

E-V13 kroz historiju

Predhisotorija – Pelazgija?

Pelazgi jeste ime kojim su antičkogrčki pisci nazivali domorodačko stanovništvo koje je u Grčkoj živelo pre samih Grka, odnosno stanovništvo koje su smatrali precima Helena; u krajnjoj liniji, to je bio “opšti naziv za svaki drevni, primitivan i navodno domorodački narod u grčkom svijetu”

Stanovništvo koje se smatralo “pelaškim” govorilo je jezikom ili jezicima koje su Grci u istorijsko doba smatrali “barbarskim”.

Prema nekim tumačenjima, njihovo ime dolazi od riječi pelargos – što znali roda. Pa su neki njihovo porijeklo povezivali sa Egiptom, gdje se rode gnijezde.

Homer je Pelazge u Ilijadi spomenuo kada je opisivao trojanske saveznike sa područija Trakije, u 12. vijeku prije nove ere.

Prema grčkoj mitologiji, postojao je junak Ilirijus, sin Kadma i Harmonije, koji je zavladao cijelom Ilirijom i legenda dalje kaže da je on predak svih Ilira.

Više o genetici Pelazga ćemo saznati kada se testiraju arheološki nalazi  Pelazga na YDNK.

Bijela kapa koja se nosi kod malisorskih plemena ima jaku sličnost sa antičkom kapom

Stara era – Ilirija

Ilirija je naziv historijskog geografskog područja koje su u antičko doba naseljavala brojna plemena Ilira. Ilirska plemena imala su zajednički jezik i obitavala su na području koje približno korespondira sa teritorijom zapadnog Balkana.

X

Iliri su se doselili na područje zapadnog Balkana u X stoljeću p. n. e.

VI

Bardilis je bio ilirski kralj koji je vladao od 385. do 358. godine p. n. e. i osnivač je istoimene dinastije. Ilirsko je kraljevstvo pod Bardilisom bilo važan centar moći u IV stoljeću p. n. e.

Makedonski kralj Perdikas ubijen je u naletu Ilira 359. godine p. n. e. a Filip II Makedonski, otac Aleksandra Velikog, je uzvratio godinu dana kasnije potisnuvši Ilire do Ohridskog jezera a iste, 358. godine p. n. e., Bardilis je ubijen nakon što je Filip odbio njegovu mirovnu ponudu.

Pod Aleksandrom Velikim, 355. godine p. n. e. ilirska plemena učestvovali su u pohodu na Perziju. Nakon Aleksandrove smrti 323. godine p. n. e., Iliri su se oslobodili i kralj Glaukijas je otjerao Grke iz Drača u Albaniji.

III

Iliri, Grci, Tračani, Makedonci, Dačani su indoevropski narodi koji su asimilirali E-V13 haplogrupu.

Krajem III stoljeća p. n. e. ilirsko kraljevstvo je imalo prijestonicu kod Skadra i kontroliralo dio današnje sjeverne Albanije, Crne Gore i Hercegovine.

U III vijeku p. n. e. Iliri su imali kralja Agrona (250-230. p. n. e.). Agron je bio sposoban vladar kojije uspio ujediniti nekoiko ilirskih plemena i slomiti otpor plemenskih vođa koji su se protivili ideji stvaranja zajedničke ilirske države. Ilirsko kraljevstvo pod Agronom je u to vrijeme bilo najsnažnije na Balkanu.

Nakon smrti Agrona, nova ilirska kraljica postala je Teuta, Agronova druga žena. Teuta je vladala umjesto Agronovog maloljetnog sina Pineusa.

II

Dezidijeti su živijeli u Srednjoj Bosni i svoje jačanje bilježe u II vijeku. Mnogo helenskih književnih djela je pisalo o ovom plemenu. Sačinjavali su glavnu komponentu ilirskog korpusa i glavni grad im se nalazio u današnjoj Brezi.

Oko 180. godine p. n. e. Dalmati proglašavaju nezavisnost od ilirskog kralja Gencija. On zadržava Skadar kao svoj glavni grad. Rimljani su ga tu porazili 168. godine p. n. e., zarobili ga i odveli u Rim 165. godine p. n. e. kao posljednjeg ilirskog kralja. Rim je tada uspostavio vlast na četiri vazalne teritorije u Iliriji a kasnije je cijelo područje postalo jedna provincija sa centrom u Skadru.

Nova era – Rim

I

Rimljani su u svojoj ekspanziji na Balkanu osnovali svoju provinciju Ilirikum i prodirali sve dalje u unutrašnjost ali Iliri se nisu lako mirili sa dominacijom Rima. U odsudnom ratu između Ilira i Rima koji je trajao od 6. do 9. godine udružena dalmatinsko-panonska plemena pod Batonom, vođom Dezidijata iz Bosne, i Batonom i Pinesom, vođama Breuka, su natjerali rimljane na sukob koji će rimski historičar Suetonijus opisati kao najteži od Punskih ratova. Rim je morao angažovati ne manje od 15 legija sa pomoćnim trupama i saveznicima iz Trakije; ukupno oko 200.000 vojnika. Težak gerilski rat vođen je u bosanskim planinama i južnoj Panoniji. Rimljanima je trebalo tri godine da uguše ilirski ustanak čiji su povod bili preveliki porezi i prisilno regrutiranje Ilira u borbu protiv germanskog plemena Markomana. Nakon ovog rata, provincija Ilirikum je 10. godine podijeljena na Panoniju i Dalmaciju.

Po plemenu Beruci Brčko u Bosni danas nosi ime, a nakon rimske invazije većina Beruci. Baton Breuci je bio jedan od vođa pobune protiv Rimskog carstva.

II

III-IV

Sarmatinsko osvajanje sjevera Balkana. Sarmati osnivaju Sarmium (Srijem) i Singidunum (Beograd), koji je po jednoj verziji dobio ime po sarmatinskom kralju Beogu.

V

Balkan su naizmjenično osvajali Huni, Goti i Avari iz pravca Ukrajine.

VI

Balkan osvajaju Slaveni iz pravca Baltika preko Karpata.

Prapostojbina većine V13 na zapadnom Balkanu

BOŠNJACI I E-V13 

Ovo je najrasprostranjenija haplogrupa među Bošnjacima Sandžaka (naročito: Novi Pazar, Tutin, Sjenica, Rožaje, Plav i Gusinje), koji se mogu naći u BAZI. Na MAPI možete naći njihovu identifikovanu rasprostranjenost na Balkanu. U manjem procentu je ima i među izvornim Bosancima i vrlo često dalje korjene vuku iz Malesije.

Bošnjaci Sandžaka ove haplogrupe vode porijeklo od tri velika plemena: Kuči, Klimente i Vasojevići. Detektovano je još desetak plemena od kojih Bošnjaci ove haplogrupe vode porijeklo, ali još uvijek nisu detaljno identificirani.

 

Izvori: Eupedia, Poreklo, Bošnjački DNK projekat

REKLAME
Test
Test

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *