E-Z16661 – protokeltska>ilirska?

E-Z16988 je haplogrupa karakteristična u malim procentima za relativno cijelu Evropu. Jedna grana je karakteristična za zapadni Balkan.

Drugo ime za Z16661 je E1b1b1a1b1a10a1a3~ a su modalni markeri prvih 37:

hp opis DYS393DYS390DYS19DYS391DYS385DYS426DYS388DYS439DYS389iDYS392DYS389iiDYS458DYS459DYS455DYS454DYS447DYS437DYS448DYS449DYS464DYS460YGATAH4YCAIIDYS456DYS607DYS576DYS570CDYDYS442DYS438
E-Z16661 modalni 1324131016-17111312131131179-911112514203414-16-17-1791119-211612201832-341110

Porijeklo

Z16661 je porijeklom od E1b>V13 evropske haplogrupe, nastale u Evropi, shodno Yfull projekciji u periodu 6100-2900 god. p.n.e., sa korjenima u Africi u dalekoj prošlosti.

E-CTS1273 nastaje u Kulturi vrpčaste keramike? (2600-2700 god. p.n.e.)

Od V13 se izdvaja CTS1273 u periodu 2600-2700 god. p.n.e., shodno Yfull i FTDNA bazi razgranatosti podgrana na prostoru centralne Evrope, kada nastaje Kultura vrpčaste keramike.

Croded Ware – Kultura vrpčaste keramike i teorijsko mjesto nastanka E-CTS1273 (Wikimedia commons)

Ljudi iz Kultura vrpčaste keramike nosili su uglavnom od ljudi iz azijskih stepa i Jamna kulture koji su masovno migrirali u srce Evrope sa istočne periferije (Haak idr. 2017), što bi značilo da je E>V13>CTS1273 kao neolitska grupa asimiliran od strane te kulture. Lingvist Kroonen (2015) ističe da su se govornici indoevropskih jezika, uglavnom R1a haplogrupe, migrirajući ka centralnoj Evropi, susreli sa postojećim stanovništvom u Evropi koje su govorile nepovezane i da su ih asimilirali.

Kao potomci CTS1273  u periodu 2400 god. p.n.e.izdvajaju se dvije grane na prostoru centralne Evrope, pored brojnih drugih grana, čiji potomci kasnije velikim dijelom migriraju na Balkan: Z5017 i Z5018.

E- Z5018 u Kulturi polja sa urnama? (1600-1200 god. p.n.e.)

Od Z5018 se izdvaja S2979 u periodu 1700-1600 god. p.n.e. na prostoru centralne Evrope, što ukazuje da su dalje migracije prošle kroz Kulturu zvonastih pehara koja se proširila do Pirinejskog poluostrva i do Britanskih ostrvcva (Haak 2015) i zatim kroz Kulturu polja sa urnama koja je postojala u periodu od 1300 do 750 god. p.n.e. u centralnoj Evropi i koja je preteča keltske kulture i jezika (Chadwick 1970).

Shodno testiranm koji su pozitivni na Z5018koji su se testirali u labaratoriji FTDNA i drugih labaratorija, kao i na osnovu Yfull baze, poznato nam je da su se potomci pretka kojeg znamo kao Z5018 raširili nakon period od 1000 god. p.n.e. duž većeg dijela Evrope.

Kulturu polja sa urnama i teorijski prostor nastanka E- Z5017 ( Wikimedia commons )
Teoretska putanja kretanja podgrana Z5018 zasnovana na rezultatima FTDNA labaratorije u projekciji Scaledinovation-a

Međutim, u arheološkim ostacima Kulture zvonastih pehara u kojima dominira R1b haplogrupa (Lee idr. 2012) kako ni u Kulturi polja sa urnama (Schilz 2006) u kojima su identificirani I2a2, R1b i R1a, još uvijek nije pronađen ni jedan uzorak E-V13 potomaka, iako gore navedeno tumačenje za sada ima jedinu logičku podlogu.

Nastanak Z16661 (oko 1500-1200 god. p.n.e.)

Z16661 je nastala u periodu 1500-1200 god. p.n.e. kao podgrana S2979, po istoj pretpostavci na prostoru centralne Evrope u protokeltskoj Kulturi polja sa urnama.

Podgrane

Shodno testiranim koji su pozitivni na Z16661 koji su se testirali u labaratoriji FTDNA i drugih labaratorija, kao i na osnovu Yfull baze, je evidentno da su potomci migrirali sličnim rutama širom Evrope, kako su to i činili preci.

Z16661 kao proto-ilirska na Balkanu? (nakon 900 god. p.n.e.)

Na zapadnom Balkanu, na prostoru gdje se formirala Ilirska Glasinačka kultura, naseljena kako naučnici vjeruju iz Halštatske kulture (Boardman 1982) koja je povezana sa pomenutom Kulturom polja urni, Z16661 pronalazimo u 2 od do sada 8 identificiranih podgrana. Čini se da je opravdano postaviti tezu da je zapadnobalkanska BY168279 učestvovala u osnivanju Ilirske kulture.

Arheolozi prepoznaju uticaj Kultura polja urni na Glasinačku ilirsku kulturu (Stipčevič 1977). Još uvijek nisu testirani ostacu ilirskih nalazišta, zbog čega se ne može dati konačan sud.

Doseljavanje proto-Ilira na Balkan ( Wikimedia commons )

Drugi scenariji porijekla Z16661 na Balkanu

Postoje razni scenariji kako bi grane Z16661 mogle doći na Balkan, a jedna od njih je kroz migraciju Gota, kod kojih je identificiran veći procenat E-V13 haplogrupe (Amorim 2018, Olalde 2019).

Jedan od scenariji jeste da su Kelti iz kasnijeg doba, odnosno Skordisci, koji Podunavlje i Pomoravlje naseljavaju u 4. stoljeću p.n.e. sa ekspanzijom La Tène kulture. Njihovi romanski odnosno romanizirani potomci lanac Prokletija i dalmatinske gradove naseljavaju sa područja unutrašnjosti Balkana tj. Srbije ili Bosne kada dolaze Slaveni i Avari koji razaruju romansko stanovništvo. (Fine 1991)

Autori: Usame Zukorlić & koordinacioni tim Bošnjačkog DNK projekta

Reference

1 Comment

  1. Safet Mujovic kaže:

    Svaki hair zelim u daljem radu i molim Allaha dz.s.da ceo Tim nagradi upornoscu,strpljenjem i uspehom i da dodjete do zeljenog cilja.
    Amin

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *


Maksimalna veličina datoteke: 2 MB.
Možete učitati: fotografiju, audio, video, dokument.
Veze na YouTube, Facebook, Twitter u tekst komentara automatski će biti ugrađeni.

 
REKLAME
Test
Test
Translate »