R-BY611 – starokeltsko/ilirska

Indoevropsko porijeklo R-BY611

R-BY611 je indoevrospkog porijekla. Matica joj je nesumnjivo u Jamna kulturi u azijskim stepama, kao i većini Indoevropljana.

http://scaledinnovation.com

http://scaledinnovation.com

Jamna (od ruske riječi яма “jama”) ili kultura jamnog groba ili Kultura okernog groba je kultura kasno bakarnog doba/ranog brončano doba smještena oko oblasti rijeka Bug/Dnjestar/Ural (Pontske stepe), koja datira između 36.–23. vijeka pne.

Karakteristika kulture su pogrebi u kurganima, (grobni humak) odnosno u jamnim grobovima gdje su tijelima bila savijana koljena. Procijenjeni raspon kulture cca. 3200-2300. pne.

Pretpostavlja se da je nastala u srednjem toku rijeke Volge Hvaljinska kultura odnosno srednjem toku Dnjepara kultura Srednji Stog. Na njenom zapadnom rubu ju je naslijedila Kultura katakombi; na istoku su je naslijedile kultura Poltavka i kultura Srubna.

Starokeltsko porijeklo R-BY611


https://phylogeographer.com

Starokeltska kultura polja sa urnama je kultura kasnoga bronzanog doba (XIII. do VIII. st. pne), nastala na prostoru Podunavlja i jugoistočnih Alpa, odakle se širila i po srednjoj Evropi i šire.

Osnovno obilježje ove kulture, po čemu je i dobila ime, je obred spaljivanja pokojnika i pohranjivanja pepela u zemljane urne, koje su se potom ukapale u zemljane rake. Dostigla je visoki nivo i u obradi bronze.

Statistika i genetski srodnici

S obzirom da su preci R-BY611 sa prostora centralne Evrope, srodnici su se ragranili širom tog prostora. Tako da su pripadnicima grane R-BY611 najsrodniji Njemci, zatim Italijani i Francuzi, zatim Poljaci i Britanci.

Potomci R-BY611 su razgranati po Balkanu, odakle su neke nizvodne grane migrirale prema prema Španiji i Portugaliji.


https://phylogeographer.com

http://scaledinnovation.com

Na Balkanu danas potomaka R-BY611 ima u najvećoj mjeri kod Albanaca i Grka, zatim kod Bošnjaka Sandžaka.

eupedia.com, BDNK – R1b in Balkans

R-BY611 kroz historiju

Predhisotorija

U 13.vijeku prije nove ere iz Podunavlja i Panonije krenuli su prema Apeninskom i Balkanskom poluostrvu pokreti velike mase srednjoevropskog stanovništva poznatog pod imenom naroda polja sa urnama ili starokelti.

Nosioci kulture polja sa urnama u širem prostoru srednjeg Podunavlja, zamjenjuju, potiskuju ili se nameću i miješaju sa nosiocima kulture grobnih humaka (tumula), koja bi se mogla sa sigurnošću označiti kao proto-ilirska, doneseći svuda jedno od svojih osnovnih obilježja – sahranjivanje pepela spaljenih mrtvaca u urnama.

Područje između Drave, Save i Dunava, i neznatno u Vojvodini koje je bilo ilirsko (Protoiliri), prešlo je u ruke doseljenika. Sjeverna Bosna, oko rijeke Save i donjih tokova njenih pritoka pripala je takođe ovim plemenima.

Stara era – Ilirija

Ilirija je naziv historijskog geografskog područja koje su u antičko doba naseljavala brojna plemena Ilira. Ilirska plemena imala su zajednički jezik i obitavala su na području koje približno korespondira sa teritorijom zapadnog Balkana.

X

Iliri su se doselili na područje zapadnog Balkana u X stoljeću p. n. e.

VI

Bardilis je bio ilirski kralj koji je vladao od 385. do 358. godine p. n. e. i osnivač je istoimene dinastije. Ilirsko je kraljevstvo pod Bardilisom bilo važan centar moći u IV stoljeću p. n. e.

Makedonski kralj Perdikas ubijen je u naletu Ilira 359. godine p. n. e. a Filip II Makedonski, otac Aleksandra Velikog, je uzvratio godinu dana kasnije potisnuvši Ilire do Ohridskog jezera a iste, 358. godine p. n. e., Bardilis je ubijen nakon što je Filip odbio njegovu mirovnu ponudu.

Pod Aleksandrom Velikim, 355. godine p. n. e. ilirska plemena učestvovali su u pohodu na Perziju. Nakon Aleksandrove smrti 323. godine p. n. e., Iliri su se oslobodili i kralj Glaukijas je otjerao Grke iz Drača u Albaniji.

III

Iliri, Grci, Tračani, Makedonci, Dačani su indoevropski narodi koji su asimilirali E-V13 haplogrupu.

Krajem III stoljeća p. n. e. ilirsko kraljevstvo je imalo prijestonicu kod Skadra i kontroliralo dio današnje sjeverne Albanije, Crne Gore i Hercegovine.

U III vijeku p. n. e. Iliri su imali kralja Agrona (250-230. p. n. e.). Agron je bio sposoban vladar kojije uspio ujediniti nekoiko ilirskih plemena i slomiti otpor plemenskih vođa koji su se protivili ideji stvaranja zajedničke ilirske države. Ilirsko kraljevstvo pod Agronom je u to vrijeme bilo najsnažnije na Balkanu.

Nakon smrti Agrona, nova ilirska kraljica postala je Teuta, Agronova druga žena. Teuta je vladala umjesto Agronovog maloljetnog sina Pineusa.

II

Dezidijeti su živijeli u Srednjoj Bosni i svoje jačanje bilježe u II vijeku. Mnogo helenskih književnih djela je pisalo o ovom plemenu. Sačinjavali su glavnu komponentu ilirskog korpusa i glavni grad im se nalazio u današnjoj Brezi.

Oko 180. godine p. n. e. Dalmati proglašavaju nezavisnost od ilirskog kralja Gencija. On zadržava Skadar kao svoj glavni grad. Rimljani su ga tu porazili 168. godine p. n. e., zarobili ga i odveli u Rim 165. godine p. n. e. kao posljednjeg ilirskog kralja. Rim je tada uspostavio vlast na četiri vazalne teritorije u Iliriji a kasnije je cijelo područje postalo jedna provincija sa centrom u Skadru.

Nova era – Rim

I

Rimljani su u svojoj ekspanziji na Balkanu osnovali svoju provinciju Ilirikum i prodirali sve dalje u unutrašnjost ali Iliri se nisu lako mirili sa dominacijom Rima. U odsudnom ratu između Ilira i Rima koji je trajao od 6. do 9. godine udružena dalmatinsko-panonska plemena pod Batonom, vođom Dezidijata iz Bosne, i Batonom i Pinesom, vođama Breuka, su natjerali rimljane na sukob koji će rimski historičar Suetonijus opisati kao najteži od Punskih ratova. Rim je morao angažovati ne manje od 15 legija sa pomoćnim trupama i saveznicima iz Trakije; ukupno oko 200.000 vojnika. Težak gerilski rat vođen je u bosanskim planinama i južnoj Panoniji. Rimljanima je trebalo tri godine da uguše ilirski ustanak čiji su povod bili preveliki porezi i prisilno regrutiranje Ilira u borbu protiv germanskog plemena Markomana. Nakon ovog rata, provincija Ilirikum je 10. godine podijeljena na Panoniju i Dalmaciju.

Po plemenu Beruci Brčko u Bosni danas nosi ime, a nakon rimske invazije većina Beruci. Baton Breuci je bio jedan od vođa pobune protiv Rimskog carstva.

II

III-IV

Sarmatinsko osvajanje sjevera Balkana. Sarmati osnivaju Sarmium (Srijem) i Singidunum (Beograd), koji je po jednoj verziji dobio ime po sarmatinskom kralju Beogu.

V

Balkan su naizmjenično osvajali Huni, Goti i Avari iz pravca Ukrajine.

VI

Balkan osvajaju Slaveni iz pravca Baltika preko Karpata.

BOŠNJACI I R-BY611

Ovo je vrlo rasprostranjena haplogrupa među Bošnjacima Sandžaka (naročito: Petnjica, zatim Novi Pazar, Tutin, Sjenica, Rožaje, Prijepolje, Bijelo Polje, Plav i Gusinje), koji se mogu naći u BAZI. Na MAPI možete naći njihovu identifikovanu rasprostranjenost na Balkanu.

Bošnjaci Sandžaka ove haplogrupe vode porijeklo od plemena Kuča, Pipera, Murića i drugih neidentificranih plemena.

Literatura:

  1. Ramona Felinger INDOEUROPEIZACIJA U ARHEOLOŠKOM I LINGVISTIČKOM KONTEKSTU, Zagreb 2018.
  2. Kultura polja sa urnama,. Arheološki leksikon -Zemaljski muzej, Sarajevo. 2017.
  3. “Borivoj Čović: OD BUTMIRA DO ILIRA”. Kulturno naslijeđe, Sarajevo, 1976.

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *


Maksimalna veličina datoteke: 2 MB.
Možete učitati: fotografiju, audio, video, dokument.
Veze na YouTube, Facebook, Twitter u tekst komentara automatski će biti ugrađeni.

 
REKLAME
Test
Test
Translate »